Kısaca
Kaygı, tehlikeye karşı doğal bir alarm sistemidir; ancak sık, yoğun ve kontrol edilemez hale geldiğinde günlük yaşamı kısıtlar. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), kaygı sorunlarında etkinliği en çok araştırılmış yaklaşımlardan biridir ve Psk. Fatma Zehra Turan'ın çalışmalarının temelini oluşturur.
Kaygı ne zaman destek gerektirir?
- Endişelerinizi durdurmakta zorlanıyor, sürekli ‘ya olursa’ diye düşünüyorsanız
- Çarpıntı, nefes darlığı, mide sıkışması gibi bedensel belirtiler sık yaşanıyorsa
- Belirli ortamlardan, insanlardan veya durumlardan kaçınmaya başladıysanız
- Uykuya dalmakta zorlanıyor ya da sık uyanıyorsanız
- Sosyal ortamlarda değerlendirilme korkusu yoğun hissediliyorsa
Bu belirtiler bir tanı anlamına gelmez; ancak birkaç haftadan uzun sürüyor ve yaşamınızı kısıtlıyorsa profesyonel destek almak faydalıdır. Bedensel belirtilerin tıbbi bir nedeni olup olmadığını hekiminizle değerlendirmeniz de önemlidir.
Kaygıyla nasıl çalışıyoruz?
Önce kaygınızın sizdeki döngüsünü birlikte haritalarız: hangi durumlar tetikliyor, aklınızdan neler geçiyor, bedeninizde ne oluyor ve sonrasında ne yapıyorsunuz?
- Kaygıyı besleyen düşünce kalıplarını fark etme ve sınama
- Nefes, gevşeme ve dikkat yönetimi becerileri
- Kaçınılan durumlara adım adım ve güvenli biçimde yaklaşma
- Endişe için ayrılmış zaman ve problem çözme teknikleri
- Uyku ve günlük rutini destekleyen alışkanlıklar
Online seanslar kaygıda işe yarar mı?
Evet; özellikle dışarı çıkmakta ya da yeni bir ortama girmekte zorlanan kişiler için online seanslar başlangıç eşiğini düşürür. Kendi güvenli alanınızdan katılırken öğrendiğiniz becerileri doğrudan günlük hayatınızda denemeye başlarsınız.
Sık sorulan sorular
Panik atak yaşıyorum, psikologla çalışabilir miyim?
Evet. Panik belirtileriyle başa çıkma, BDT'nin yoğun olarak çalıştığı alanlardandır. İlk adımda bedensel belirtilerin tıbbi bir nedeni olmadığının hekim tarafından değerlendirilmesini öneririm.
Kaygı için ilaç kullanmam gerekir mi?
Bu kararı psikiyatrist verir. Hafif ve orta düzey kaygıda terapi tek başına yeterli olabilir; gerekli görüldüğünde psikiyatrik değerlendirme için yönlendirme yaparım.